Korki ze śląskiego. Lekcja 22 Wiela je godzin?

Po śląsku, określając godziny, posługujemy się liczebnikami głównymi, które tu nazwałyśmy rachowanymi. Czyli jedna, dwie, trzi, cztyry, piyńć i tak dalej. Tych liczebników używamy do określania pełnych godzin. W pozostałych sytuacjach częściej używamy liczebników porządkowych, które nazwałyśmy sobie „zarajowymi” – bo mówią o kolejności, czyli o ustawianiu „za rajōm”. Na pytanie „o której – ô keryj” odpowiadamy o pierwszej, drugiej itd. Mówiąc o niepełnych godzinach też się nimi posługujemy: piyńć po drugij, trzecij, za piyńć trzeciŏ, drugŏ, choć w tym ostatnim przypadku użycie liczebnika głównego jest możliwe. Zdarza się, iż ktoś powie: za piyńć dwie.

J: Cześ Iwōna. Dzisioj żech je richtig w pōnkt. Ani wczas, ani za niyskoro.

I: Ja. Je żech fest tymu rada.

J: Pōmyślałach sie, co skiż tego mogymy pogŏdać ô zygŏrach, ô godzinach i ô tym jak sie gŏdŏ na ôkryślanie czasu.

I: Ja, barzo chcã ô tym gŏdać.

J: To napoczynōmy. Wiela terŏz je godzin?

I: Je dziesiōntŏ? Tak sie gŏdŏ?

J: Dzisioj czynsto ludzie tak godajōm. Ale to take trochã pożyczane z polskigo. Po śląsku sie zŏwdy gŏdało tak jak w rachowaniu: trzi, cztyry, piyńć […], ôziym, dziewiyńć, dziesiyńć.

I: Ach, ja. Znaczy sie terŏz je dziesiyńć.

J: Richtig. A za godzina, jak skōńczymy nasze korki, to bydzie…

I: To bydzie jedynŏście.

J: A w same połednie?

I: To bydzie dwanŏście. A potyn co? Jedyn?

J: Niy. Jak sōm cyfry na cyferblacie jedyn i dwa, to gŏdōmy, co je jedna i dwie. Idzie spamiyntać – „godzina” mŏ rodzaj żyński, jak baba, to musi być jedna i dwie.

I: Nō, dobra. To mogymy sie trefić w sobotã ô jednyj?

J: Ja, mogymy.

I: A w niydzielã ô dwie? ô dwōch?

J: Nō, tu je leki problym. Jak sie spytōm: Wiela je terŏz na zygŏrze? To mi powiysz…

I: Dwie.

J: A kej sie trefiymy? To trzeba atoli te liczebniki porzōndkowe – może je zamianujymy „liczebniki za rajōm” abo „zarajowe”?

I: Znaczy sie ô trzecij, sztwŏrtyj, drugij i dziesiōntyj?

J: Aha, i dwanŏstyj.

I: Ok, ale gŏdałaś przed chwilōm: ô jednyj, a niy ô piyrszyj?

J: Ja, bo to tyż taki liczebnik zarajowy: jedna, drugŏ, trzeciŏ…

I: Skōmplikowane!

J: Hm, ale po ślōnsku chyba mynij skōmplikowane niźli po polsku, bo mŏsz: trzi > trzeciŏ, piyńć > piōntŏ, siedym > siōdmŏ i jedyn > jedna, a po polsku: jeden > pierwsza. Nic spōlnego.

I: To jak tak żeś mi to wytuplikowała, to już chyba spamiyntōm!

J: Ale my sie tak tu ôsprawiōmy i piyńć minut już poszło, tōż terŏzki je…

I: Piyńć po dziesiyńć? Eli po dziesiōntyj? Chyba tego niy wiym??

J: Piyńć po dziesiōntyj. Ino tã pōłno godzinã na spytanie: wiela je godzin, ôkryślōmy tym ajnfachowym rachowanym liczebnikym: dziewiyńć, dziesiyńć, jedynŏście… A w drugich sytuacyjach idzie tyn „zarajowy”.

I: Nō, to z tym tuplikowaniym zrobiyło sie już dziesiyńć po dziesiōntyj.

J: Tōż na nastympne korki przida zawszas i pogŏdōmy ô drugij połōwce cyferblata. Ô takij cyferblatowyj halbce. Pyrsk.

Więcej odcinków

Odcinek 21
Skip to content