J: Hej, Iwōna! I jak tam Mikołoj? Bōł?
I: Ja, bōł. Cześ.
J: I pomaszkeciyliście?
I: Ja. Ale tego słowa niy powtórza!
J: Ale to ajnfach! Po-ma-szky-cić.
I: Acha. Pomaszkycić. Niych ci bydzie.
J: No dobra. Po Mikołoju niydugo je nastympnŏ ôkazyjŏ do kupowaniŏ geszynkōw.
I: Ja. Świynta. Ône sie po ślōnsku tyż mianujōm Boże Narodzynie?
J: Niy. To sōm Gody abo Godne Świynta. To ôd dŏwnego prasłowiańskigo słowa, co ôznaczało wŏżny, ôdpowiedni czas.
I: To dwa tydnie po Mikołoju sōm Gody.
J: Co na Gody kożdy musi mieć w dōma?
I: Choinka, drzewko…
J: Może tyż być krizbaum abo goik. U mie w dōma my gŏdali choinka, ale na placu moje kamraty gŏdali roztomajcie. A co na tyn goik sie wiyszŏ?
I: Bōmbōny – to umiã, znaczy sie poradzã. Orzechy – ôrzechy. I bōmbki?
J: Ja, może tak być, możesz tyż gŏdać glaskule abo glaskugle.
I: Dŏwnij bajtle sami robiyli take rōżne ôzdōbki. Dzisioj to sami robiōm czasym tyn, eee, czekej… keta! Z kolorowyyych…
J: Farbistych.
I: Farbistych kōnskōw papiōru poklejōnych…
J: Poklajstrowanych.
I: Poklajstrowanych w kōłka.
J: I bōła lameta, i z waty taki erzac śniygu, i jeszcze anielske wosy. Dzisioj już tego sie niy dŏwŏ.
I: I jeszcze niy wiym, jak jest to coś na samej gōrze goika.
J: To je na wiyrchu, niy na gōrze – bo na gōrze to sie wiyszŏ pranie. To zajś taki fałszywy kamrat tumacza. I na wiyrchu to je szpic abo szpica. To gŏdej terŏzki Ty, jak może być ustrojōny goik abo krizbaum.
I: Goik u mnie stoi postrzodku izby, na wiyrchu mo dugi szpic, powiyszane farbiste glaskule, strzybno lametã, duge wosy anielske, keta z farbistych kōłek z papiōru, ôrzechy i światełka? lampki?
J: Lampki. A na zolu? Pod goikiym?
L: Tam sōm geszynki! Co je prziniōsło Dzieciōntko! Ja! To wiym na pewno. Niy Mikołoj, ino Dzieciōntko.
J: Geszynki ale bierymy po wieczerzy. I tam jeszcze bywŏ Betlyjka ze świyntōm rodzinōm i ze zwiyrzami. A co może być na wieczerzo na Wilijo?
I: Musi być ryba smażōnŏ.
J: Ja. Kaper. Z kartoflami?
I: Niy wiym. Ale musi być kapusta – z grochym abo grzibami.
J: Dŏwnij jeszcze moczka – takŏ zupa ze feferkuchōw, znaczy piernikōw i siemiyniotka ze siymiynia, ale jŏ ji niy mōm rada, bo ôna je taki glut. Błe. A do maszkecyniŏ? Wiysz?
I: To wiym i poradzã robić – to sōm makōwki: z przemlytego maku, biołych żymłōw i rozynkōw.
J: Nō, tōż niych Wōm sie darzi na te Godne Świynta!
I: I ciebie, i wszyjskim, co nŏs suchajōm tyż.
LEKSYKA
Na dzisiejszej lekcji skupiłyśmy się na poznawaniu słownictwa związanego ze Świętami Bożego Narodzenia, czyli po śląsku z Godami. Poznałyśmy słownictwo związane z ubieraniem choinki, z tradycją przynoszenia prezentów pod choinką i wreszcie z podstawowymi potrawami podawanymi na wigilijnym stole. Poznałyśmy synonimy w języku śląskim oznaczające choinkę: choinka, drzewko, krizbaum i gojik. W lekcji mówiłyśmy też o przykładzie fałszywego przyjaciela tłumacza – „ôszydnego, fołszywego kamrata tumacza” – jakim jest słowo gōra, a właściwie wyrażenie przyimkowe na gōrze. W odróżnieniu od języka polskiego gōra to ‘strych’, a na gōrze oznacza ‘na strychu’.
