J: Witej, Iwōna, moja mōndrŏ szkolŏrko. Wszyjskoś wiedziała ło jedzyniu. Niy musiałach cie dużo uczyć.
I: Bo o śląskim jedzeniu dużo zawsze słyszałam. Bo to modne
teraz. I smaczne.
J: To terŏz pogŏdōmy ô tym, co je do ducha i gowy, a niy do brzucha. Niydŏwno bōł piyrszy dziyń szkoły.
I: Tak, wiem.
J: Iwōna, pamiyntej: ja, wiym.
I: Ja ja, wiym, wiym.
J: Czy wiysz, co mŏ dziecko na piyrszy dziyń szkoły?
I: To się chyba nazywa tytka?
J: Tyta, dziecko mo tyta. Powiydz jeszcze rŏz.
I: Dziecko-mŏ-tyta.
J: Ja! Co dŏwōmy do tyty?
I: Słodycze.
J: To po naszymu maszkety: bōmbōny, szekulada, kyjksy. Gŏdej ty:
I: Bōmbōny, szekulada, kyjksy. Bōmbōny wiyyym, bo to podobnie jak po francusku, szekulada wiym, bo to inernacjonalne, ale kyjksy???
J: To ciastka, pierniki. Dobra. A jak sie to wszyjsko razym nazywo: te bōmbōny, szekulady, kyjksy?
I: Mmmm… zapomniałam…
J: To sōm maszkyty! Gŏdej!
I: Maszkyty, czyli bōmbōny, szekulada i kyjksy.
J: A co potym dziecko nosi do szkoły?
I: Plecak. Dawniej to był tornister.
J: Mhm. Ja. Dzisioj mŏ rugzag, pukeltasza. Gŏdŏ sie dzisioj pukeltasza tyż na dŏwniejszy rugzag-plecak i na taki bardzij tradycyjny tornister.
I: OK. Rugzag i pukeltasza. A co ma być w środku?
J: Zaôbycz ksiōnżki i hefty. Ksiónżki sie czytŏ, w heftach sie pisze.
I: Jasne. Pukeltasza, w niej? w nij?
J: W nij…
I: W nij ksiōnżki i hefty.
J: Pisać to po ślōnsku szkryfać abo szkryflać. Co można szkryflać w heftach?
I: Nōōō… Litery, wyrazy, zdania.
J: Ja. Litery znaczy się szkryfy. Proste: szkryfać – szkryfy.
I: W heftach szkryfać szkryfy.
J: Mhm. Potym sōm sylaby czyli ślabiki.
I: Acha!!! To od tego pochodzi słowo „ślabikŏrz”!!!
J: Ja ja ja. Gōrnoślōnski ślabikŏrz to ksiōnżka, z keryj dzieci i niy ino dzieci uczōm się „ślabizować”, szkryfać.
I: Jŏ – tyż – chcã! Ucz mie tyż szkryfać!
J: Dyć! Sam mōm do ciebie ślabikŏrz i heft 🙂
GRAMATYKA
Dziś trochę o wymowie. Wiele mówimy wciąż o śląskim o pochylonym, czyli ō. To taka głoska pośrednia między o oraz u. Ale mamy w śląskim też inne samogłoski pochylone, np. é. Pochylone, czyli zwężone. Samogłoskę é (e pochylone) wymawiamy jak y – nie jest to głoska pośrednia. Głoska é całkiem zrównuje się z y. Także po spółgłoskach miękkich i to może sprawiać trudność w wymowie: wiym, śniyg, ciynżki.
