J: Witej Iwōna. Czy już wiysz, jake Krzysiek mŏ zoki?
I: Cześć. Mioł wtedy czŏrne, ale dzisiej niy wiym.
J: Spytōmy sie po lekcji. A czy Ty wiysz, jak sie mianuje fach, co ôn go mŏ?
I: Hmm, po polsku to on jest dźwiękowcem.
J: Niy wiym, jak to bydzie po ślōnsku. Dźwiynk to klang. To może go zamianujymy fachman ôd klangu abo klangor? Abo klanger?
I: Hej, Krzysiek! Podoba Ci się?
K: Może być 🙂
I: A ja? Oj, przepraszam – a jŏ?
J: Ty żeś jes redachtōrka.
I: Redachtōrka. A Ty chyba rechtōrka – to chyba wiym.
J: Ja. Jo je rechtōrka. Ino uczã majoryntnych, niy dziecka.
I: A co to majoryntny?
J: No, taki, co mu je wiyncyj niźli ôziymnoście lŏt, niy je bajtlym. Jŏ uczã sztudyntów. To jeszcze rŏz, fto jŏ je?
I: Tyś jes rechtōrka, co uczy majoryntnych sztudyntów.
J: Acha 🙂 A jak mianujōm tego, co idziesz dō niego, jak mŏsz rymã (znaczy sie katar) i kucŏsz (tak yhy yhy)?
I: To jest lekarz abo doktor… Doktór?
J: Praje dobrze – dochtōr.
I: Dochtōr.
J: A jaki je dŏwniejszy najbardzi popularny fach na Ślōnsku do chopōw?
I: Nooo, wiym, że kopalnia to gruba – czyli grubiarz?
J: Ja, ino pamiyntej: a zmiyniōmy w ŏ – to je a pochylōne, co je szkryflōmy jak o ze wōnsami. Grubiŏrz. Czyli fto robi na grubie?
I: Na grubie robi grubiŏrz.
J: Gŏdajōm tyż bergmōn abo hajer.
I: Okej. Grubiŏrz abo bergmōn, abo hajer.
J: Nō to terŏz taki, co się imŏ elektryki, to je…
I: Elektrykŏrz.
J: A tyn, co robi we aptyce?
I: Aptykŏrz?
J: A tyn co keruje pociōngym? znaczy banōm?
I: To to… Baniŏrz!
J: Ja, ja. A powiydz mi, jak baba sprzedŏwŏ w sklepie, to ôna je…
I: Sprzedŏwczyni?
J: Bez „s” i na kōńcu -aczka…
I: Tooo… przedŏwaczka?
J: A ôd tamtych fachów baby sie mianujom, jak dōmy zamiast -osz/-ŏrz to -ŏrka: jak listōnosz – listonorka, to baniŏrz…
I: Baniŏrka.
J: Aptykŏrz:
I: Aptykŏrka.
J: I grubiŏrz…
I: A sōm grubiŏrki???
GRAMATYKA
Dziś trochę słowotwórstwa. Do tworzenia nazw zawodów (a szerzej nazw wykonawców czynności) wykorzystuje się morfemy, sufiksy czy jeszcze inaczej przyrostki, które z nazwy czynności lub nazwy obiektu, miejsca mogą uczynić nazwę człowieka. Najczęstszy dla nazw męskich jest -ŏrz: człowiek, który pisze to pisŏrz, taki, który strzyże i goli to golŏrz, ten, który pracuje w masarni to masŏrz, a ten, który w kuchni to kuchŏrz. Ale reguła nie jest bezwyjątkowa, bo ten, co maluje to np. malyrz.
