I: Cześ Jola. Wiysz Ty co, mie szteruje taki problym: my kejś gŏdały ô familŏkach. Że to takŏ ślōnskŏ cajcha.
J: Ja. Jedna ze cajchōw. Bo jeszcze ryczka, szŏlka, fuzbal… Ale ôbejrzi sie, co to sōm same take stare cajchy. Take dŏwne. Ône już idōm w przeszłoś.
I: Nō, niy całkym. Terŏzki robi sie moda zajś na take rzeczy.
J: Ja ja… Mŏsz recht. Jŏ zŏwdy mojich sztudyntōw auslyndrōw piyrsze co, to wiezã na Nikisz.
I: Tam je richtig fajnie. Suchej, a Ty żeś miyszkała we takim familŏku?
J: Niy, jŏ żech miyszkała w takim bloku, co je we piyńdziesióntych latach za PRL-u stŏwiali. Ale moja ōma ze ciotkōm miyszkała w takim. Ino jŏ Ci już gŏdała, co my tak na nie niy gŏdali, my gŏdali czyrwōny dōmy.
I: Ja. Terŏzki sie te miano – familŏki – zrobiyło modne. Ale to fajne miano. Pra?
J: Ja ja. I fajne te dōmy. Dzisioj już tam sie dobrze miyszkŏ, kejś było ciynżyj.
I: Pojakymu?
J: Piyrsze, w miyszkaniach niy było badycimra.
I: To kaj sie myli i kōmpali.
J: U mojij ōmy w miyszkaniu bōł ausgus…
I: Znaczy?
J: Nō take… co to było i za umywalka i za zlyw, zlewozmywak.
I: A do kōmpaniŏ?
J: Mōg być srogi waszpek, tako miska do praniŏ i tam sie loło gorko wodã.
I: A toaleta? ubikacja?
J: Ustymp, jak my gŏdali – jak my chcieli tak elegancij, bo normalnie to haziel, bōł. Ino spōlny na siyni miyndzy piyntrami.
I: To bōł chyba problym, niy?
J: Jŏ wiym? Disioj ja. Ale wtynczŏs to i tak było fajnie, co niy bōł na placu przi chlywikach. Bo przecã take familŏki tyż były.
I: A na co były chlywiki? Na świnie?
J: Te co jŏ znała i widziałach, to były take raczyj kōmōrki. Na wōngel, na faski, beczki ze kapustōm kiszōnōm i ôgōrkami, czasym na kōmporty, na kartofle. Niykerzi chowali tam krōliki abo i jake kury. Wieprzkach tam niy widziała.
I: A jŏch słyszała, co ta siyń – jak Ty gŏdŏsz – w synsie, że to korytarz, ja? Co ôna była miejscym do życiŏ towarziskigo?
J: Ja, tam skludzały sie wszyjske bajtle, jak dyszcz padoł i my lŏtali po słodach abo skŏkali w gumã. A dziołchy to nawet, jak było słōńce szli poklachać.
I: Poplotkować?
J: Czasym ja, w takim znaczyniu, ale gyneralnie ajnfach pogŏdać. Jak baby, co to robiyły na ławce przed familŏkym. To czyńścij take niyszkodliwe klachy. Ale do powtōrki gŏdej, co było we chlywiku.
I: Wōngel, kartofle, kōmporty, czasym krōliki i kury, ôgōrki i kiszōnŏ kapusta. Na ciapkrałt abo ciapkapusta, co mōm jōm fest rada.
GRAMATYKA – LEKSYKA
Dzisiejsza nasza lekcja poświęcona była poszerzeniu słownictwa śląskiego, a przy okazji była to lekcja przypominająca dawne realia. Wspomniałyśmy familŏk jako jedną z ważnych cech,jeden z ważnych śląskich kulturemów. O familŏku rozmawiałyśmy już wcześniej, ale dziś przypomniałyśmy wyposażenie takiego domu i to, co wokół niego się znajdowało. Była zatem wiedza o chlywikach jako dawniejszych komórkach wszystkoistycznych, komórkach na wszystko i o siyni jako miejscu życia sąsiedzkiego. Trochę też o wygodach i niewygodach mieszkania w familŏkach
